Mevsimsel Depresyonla Nasıl Baş Edebiliriz?

İstanbul’da sonbaharın başlamasıyla mevsimsel depresyonla tanışıverdik. Peki gri tonlar ve soğumaya başlayan havayla peydahlanan bu hüzün hissiyle nasıl baş etmek gerek? Sonbaharı neşeyle karşılayabilir miyiz?

Belki de depresyon burjuvalar için, biz mevsim değişiminde depresyona giremeyecek kadar yoğunuz diye düşünüyorsunuz. Ya da iradem son derece güçlü, mevsimler beni etkilemez diye düşünebilirsiniz. Ama aynı gökyüzü hepimizin üzerinde. Ve her mevsimde, bedenlerimiz gibi düşüncelerimiz ve ruh halimiz de değişiyor. O halde kendimizi gri gökyüzüne hazırlamalıyız.

Üstelik daha da karamsar olmamız için sebepler var. Örneğin 1689-1755 yılları arasında yaşamış Fransız düşünür Montesquieu, iklimin kültürü, siyaseti ve insanların karekterlerini kati şekilde belirlediğini iddia etmişti.-

Mevsimsel Depresyon Nedir?

Mevsimsel depresyon, belirli mevsimlerde melankoli ve olumsuz duygulanımların daha yoğun seyretmesidir. Çeşitli araştırmalar, güneş alma sıklığı ve gökyüzünün kapalılığınım duyu organlarımızı ve sinir sistemimizi etkilediğini gösteriyor.

Sonbaharda neşeli olmak.

Fakat bu etkilerin çoğunlukla alışkanlıklara dayalı olduğunu düşünebiliriz. Öyle olmasaydı Eskimolar gibi daha soğuk ülkelerde yaşayan ya da İngiltere gibi yılın büyük kısmında yağışlı ülkelerde insanların sürekli depresyonda olmaları gerekirdi. Fakat kültürleri incelediğimizde böyle bir fenomenle karşılaşmıyoruz. (Bazı bilimsel araştırmalar, benzer enlemler arasında ekvatora uzaklık arttıkça mevsimsel depresyon yaşama oranının arttığını gösterse de bunu geniş alanlar için genellemek doğru olmayabilir.)

”Coğrafya kaderdir.” İbn-i Haldun’a göre. Yani insan yaşadığı toprağın bir ürünüdür ve yaşadığı coğrafyanın şartlarına göre olgunlaşmaktadır.

Öyleyse bizler, Akdeniz ülkelerinde güz ve kışın gelmesiyle oluşan hava değişiminin depresyon ve diğer olumsuz duygu-durumu yoğunluklarını tetiklemesini inceliyoruz. Bilimsel olarak da, güneş ışığından daha az faydalanabildiğimiz kış ve güz aylarında serotonin hormonu seviyemizin düştüğü tespit edilmiş.

Mevsimsel depresyon belirtilerini hepimiz tanıyoruz: Sabahları zor ve yorgun uyanmanın artması, genel bir bitkinlik ve yorgunluk hissi, sosyalleşmeyi azaltma eğilimi, yalnızlık hissinde artış, yükselen anksiyete, uyku problemleri… vs. Bu semptomların yoğunluk, süreklilik ve sıklıklarının değişimine göre, bir uzmandan psikolojik destek almak isteyebilirsiniz.

Montesquieu’nin İklim Teorisi

Sonbahar, yapraklar ve yollar

Belki de her şey Teoman’ın suçu. (İstanbulda Sonbahaaaaar…) Ya da Uzak filmini karlı seanslar ile dolduran Nuri Bilge Ceylan’ın. Ama modern dönem güz edebiyatı ile sınırlı olmayabilir bu duygulanımların güzle ilişkilendirilmesi. 17. yüzyılda yaşamış Fransız düşünür Montesquieu, mevsimsel depresyon konusunda panik olmamıza sebep olabilecek, ilginç ve spekülatif bir iklim teorisi geliştirmişti.

Montesquieu’ya göre, her kültür ‘Genel Ruh’ adını verdiği bir toplumsal karaktere sahipti. Genel ruh coğrafya, iklim ve tarihin meydana getirdiği özel bir topluluğun varoluş, davranış, düşünüş ve hissediş biçimidir. Sadede gelmek gerekirse, iklimlerin ruh halimizden de fazlasını, karekterimizi de belirlediğini iddia eder düşünür.

Öyleyse bu iddiayı takip ederek inceleyelim: Sıcak ve soğuk iklimler insanı ve kültürü nasıl etkiler?

Düşünüre göre hava sıcaklığı, vücudun liflerinin gerginliğini ve kanının akış hızını belirler. Buna göre, soğuk iklimin insanları daha kendine güvenli, daha cesur, zorluklara ve acıya karşı dayanıklı olur. Bu insanlar iri yarı, hantal ve savaşçıdır. Sıcak iklim insanları ise daha gevşek kas yapısına sahiptir. Sıcak iklim insanları tembel, zevk ve şehvette düşkün, tezcanlı, tutkulu ve gelişmiş hayal gücüne sahip olma eğilimindedirler. Sıcak iklim insanları daha ince zevklere sahiptir çünkü duyumları soğuk iklim insanlarına göre daha hassastır.

Montesquieu’nün yorumları bugün pek çok açıdan bilimsel görünmese de, sağduyu gereği gözlemlerinde doğruluk payı olduğunu görüyoruz. Sonuç olarak bu teoriden hareketle, bizlerin de güzle birlikte Akdenizli ruh halimizden Kuzeyli soğuk iklim ruh haline doğru geçiş yaptığımız ve bu yüzden de mevsimsel depresyona karşı kırılgan hale geldiğimiz söylenebilir.

Fakat üzülmeyin. Montesquieu aynı zamanda uygarlaşan toplumlarda, iklimin toplum ve kültür üzerindeki etkisinin azalacağını söyler. Montesquieu, eski uluslar, örneğin Fransa ya da İngiltere için fiziki nedenlerin, iklimin ya da toprağın etkisinin ahlaki nedenlerle karşılaştırıldığında daha zayıf olduğunu belirtmektedir

BONUS: Montesquieu ‘nun gezi rehberi: Düşünüre göre; Almanya gezmek için, İtalya kısa bir zaman kalmak için, İngiltere düşünüş için, Fransa ise yaşamak için iyidir. (Yükselen dolar ve euro gezi planlarınızı mahvetmediyse dikkate alabilirsiniz..)

Not: İlkim teorisi ile ilgili daha çok bilgi almak için Mustafa Karnıbüyük’ün detaylı makalesini inceleyebilirsiniz.

Mevsimsel Depresyonla Başa Çıkmak İçin Neler Yapabiliriz?

Güz ve aurası

Biz yine de Montesquieu’ye kulak asmayalım ve karamsarlaşmayalım. Mevsimsel depresyonu yenebiliriz. Bir Akdeniz ülkesi olarak, her mevsim geçişi gibi bunu da ruh sağlığı (!) ile atlatacağız. Neler yapabileceğimiz üzerine düşünelim:

1) Bir İngiliz dizisine başlamak isteyebiliriz. Garip bir fikir gibi gelmiş olabilir, ama bir şans verin. İngiliz dizileri gri arkaplanları ile size sonbahara alışma fırsatı sunacak. Üstelik bu dizilerde gri renk tonları ustalıkla kullanılıyor. Peep Show gibi bir komedi seçebileceğiniz gibi, The Crown gibi daha ciddi bir dizi de seçebilirsiniz.

2) Deniz kenarına gitme şansınız varsa değerlendirin. Deniz, güçlü mavi – yeşiliyle griyi bambaşka bir görünüme sokuyor. Denizin üstünde masmavi gök bambaşka geniş görünür, ancak çalkantılı ve koyu yeşil bir deniz; gri gökyüzü ile birlikte bambaşka bir güç imgesi sunar. Bunun bir benzeri doğa gezileriyle de sağlanabilir. Aslında temel olarak şehrin geriliği ile birleşen sonbahar griliğinden kurtulmanızı öneriyoruz. En azından hafta sonu, bir parça deniz, bir parça yeşil görmeye çalışın. İnanın grinin etkisi azalacak.

3) Kalın ve zorlu bir Dostoyevski romanına başlayın. Bu öneri mevsimsel depresyonla baş etmek için bambaşka bir yaklaşım öneriyor. Sizi insanın zorlu ve karmaşık yönleriyle yüzleştirecek güçlü bir roman alın ve depresyonu yolda karşılayın. Suç ve Ceza okuyup ağlamak da az bir terapi olmayabilir.

4) Giysilerinizin renklerini değiştirebiliriz. Burada iki tür yol izlenebilir: Son baharın renk kartelasına uyum sağlayacak renkleri seçin ya da onunla zıtlık oluşturun. Gri siyah tonları sizi mevsimin koynuna atar ve onun içinde kaybolmanızı sağlarken, turuncu kırmızı sarı gibi gri ile uyumlu ama iddialı renkler, sizi griye kafa tutan bir noktaya getirir.

5) Bitkilerinizle zaman geçirin. Bu mevsimde ev bitkilerinin özel ilgi ve desteğe ihtiyaçları olduğunu unutmayın. Onlar da mevsimsel depresyon’un bitkisel bir versiyonunun yaşıyor olabilir. Ben bitkilerimden birkaçını bu süreçte kaybettim, diğerlerini kaybetmeye hiç niyetim yok.

7) Meditasyona zaman ayırın. Meditasyon biraz durup kendinize ve duygularınıza dışarıdan bakmak için her zaman iyi bir yöntem. Güz melankolisi gibi yokuş aşağı seyreden süreçler için birebir olduğunu düşünüyorum. Nasıl yapacağız diyorsanız, telefonununza indirebileceğiniz meditasyon app’lerini kullanabilirsiniz. (Depresyon ve zen budizmi ile ilgili yazım için şuraya alabiliriz.)

8) Kendinize iyi davranın.

“Mevsimsel Depresyonla Nasıl Baş Edebiliriz?” için 2 cevap

  1. Elinize sağlık, çok güzel. Ben de bir yazı yazmıştım bu konuda. Sizin yazınızı okuyunca, kendiminkini de yeniden gözden geçirdim. Şimdi ben Antalya’da yaşıyorum 😄 Depresyonlarin üstesinden pek gelememişim sanırım. Ama güzün Ankara’da yapılan en güzel şey, kaliteli bir kursa başlamak, senfoni ve DT etkinlikleri, hafta sonu trekingleri ve tabii dostlardı. Yerlerde yapraklar, yağmur.. Kitap, kahve, battaniye. Kalorifer petekleri. Sussam daha iyi 😄 Şaka bir yana, çok yol gösterici yazınız. Her yerde hepimizin ihtiyaç duyduğu türden. Çok teşekkür ederiz. 🍀

    Liked by 1 kişi

Anıl Salar için bir cevap yazın Cevabı iptal et

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: